ประวัติชุมชนตำบลกุดหมากไฟ & เครือข่ายความร่วมมือ

ตำบลกุดหมากไฟ อำเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี เป็นพื้นที่ชนบทที่มีศักยภาพโดดเด่นทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ ทุนทางวัฒนธรรม และทุนทางสังคม โดยประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางการเกษตรเป็นหลัก ได้แก่ การปลูกข้าว อ้อย มันสำปะหลัง ยางพารา และไม้ผลเศรษฐกิจ หนึ่งในผลผลิตสำคัญของพื้นที่ คือมะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง ซึ่งถือเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรและมีบทบาทต่อระบบเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนอย่างต่อเนื่อง ความโดดเด่นของมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองตำบลกุดหมากไฟเกิดจากปัจจัยด้านภูมิประเทศและทรัพยากรดินที่เหมาะสม โดยพื้นที่มีลักษณะเป็นแอ่งกระทะ มีดินร่วนปนทรายและดินที่ไม่อุ้มน้ำ ส่งผลให้มะม่วงที่ปลูกในพื้นที่มีคุณภาพสูง มีลักษณะเด่นด้านรสชาติ ได้แก่ ความหวาน เนื้อแน่น ฉ่ำน้ำ และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ทำให้ผลผลิตของพื้นที่สามารถแข่งขันได้ทั้งในตลาดภายในประเทศและตลาดส่งออก อีกทั้งกลุ่มผู้ผลิตยังได้รับการรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (Good Agricultural Practices: GAP) โดยกรมส่งเสริมการเกษตร และกำลังอยู่ระหว่างกระบวนการขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication: GI) ในการยกระดับสินค้าเกษตรเชิงพื้นที่สู่ตลาดมูลค่าสูง

นอกจากทุนทางการเกษตรแล้ว ตำบลกุดหมากไฟยังมีทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เข้มแข็ง เช่น การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การทอผ้าไหม การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน และการแปรรูปผลิตภัณฑ์ชุมชน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของชุมชนในการต่อยอดทรัพยากรดั้งเดิมสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และการพัฒนา Soft Power ในระดับชุมชน โดยกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของพื้นที่ คือ วิสาหกิจชุมชนรักษ์สมุนไพรรักษ์บ้านเกิด ซึ่งมีประธานกลุ่ม คือ นางเบญจพร รัตนา โดยกลุ่มประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 39 ราย จาก 5 หมู่บ้าน ครอบคลุมพื้นที่เพาะปลูกรวม 249 ไร่ มีสมาชิกในกลุ่มจำนวน 39 คน ซึ่งสมาชิกส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ยระหว่าง 45–70 ปี มีการรวมกลุ่มเพื่อรวบรวมผลผลิต คัดแยก จำหน่าย และแบ่งปันผลประโยชน์ร่วมกัน รวมถึงดำเนินกิจกรรมเพื่อสาธารณประโยชน์ในชุมชน นอกจากการจำหน่ายมะม่วงผลสด กลุ่มยังมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อยอด เช่น ข้าวเหนียวมะม่วง น้ำมะม่วง ข้าวอบมะม่วง สบู่รังไหมมะม่วง ผ้าทอไหม เสื้อ ECO Print และบริการที่พักแบบ Homestay ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของชุมชนในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจากทุนทรัพยากรในท้องถิ่น

ภาพบรรยากาศจริง

สวนมะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง ตำบลกุดหมากไฟ อำเภอหนองวัวซอ

แหล่งเพาะปลูกหลักร้อยล้านบาทด้วยระบบนิเวศอันอุดมสมบูรณ์